Liefde, afhankelijkheid en liefde voor jezelf

Wat is Liefde?

tja.... Liefde valt niet echt uit te leggen. Voor het beschrijven van echte liefde doen woorden te kort. Het is een ervaring die alleen gevoeld of ervaren kan worden. En wanneer negatieve gevoelens heel sterk aanwezig zijn, lijkt liefde soms bijna niet meer voelbaar. En omdat we altijd alleen echt onze eigen gevoelens en ervaringen kunnen waarnemen ( vanuit je eigen blik of bril waarmee je de wereld in kijkt) kan het natuurlijk ook per mens verschillen.

Toch ga ik in deze blog wat inzichten delen. Geen woorden geven aan liefde zelf, maar over alles wat liefde in de weg kan staan.

Liefde wordt wel eens verward met andere gevoelens. En hoe komt het bijvoorbeeld dat sommige mensen het gevoel van liefde niet echt (her)kennen?

Veel mensen denken dat liefde een gevoel is dat er altijd zou moeten zijn. Terwijl het soms ook even minder of niet voelbaar is, zonder dat het echt weg is.

Onvoorwaardelijke liefde

Liefde kan zo ontzettend groot voelen als het er is en dus ook als een groot gemis als het er niet lijkt te zijn. Er is houden van iemand anders, iemand anders die van jou houdt en houden van jezelf. Bij liefde is het vaak wederzijds maar niet altijd.

Liefde zou eigenlijk onvoorwaardelijk moeten zijn, zoals een ouder van zijn of haar kind zou horen te houden. Maar kun je dat eigenlijk wel van elkaar verwachten in een relatie? Kunnen volwassen mensen überhaupt onvoorwaardelijk van elkaar houden, of is er vaak toch iets wat dat tegenhoudt? Kun je houden van iemand precies zoals die is? Wat voor pad die ook kiest? En ook met wie er ook op zijn of haar pad komt.

Want in de praktijk blijkt dat vaak anders te zijn. Zodra de één de ander kwetst of iets doet waar de ander moeilijk mee om kan gaan, lijkt de liefde soms ineens te verdwijnen. En soms komt die ook niet meer terug. Was het dan echte liefde?

Als je kijkt naar hoe dat bij ouders en kinderen werkt, dan wordt onvoorwaardelijke liefde vaak zo bedoeld. In een gezond gezin hoeft een kind niets te doen om liefde te verdienen. Het hoeft zijn ouders niet trots te maken, niet hun dromen waar te maken of iets te bewijzen. En wat een kind ook doet, de liefde van de ouder blijft in de basis bestaan. Dat betekent niet dat alles goedgekeurd wordt, maar wel dat de liefde niet zomaar verdwijnt.

Hier komt ook vaak loyaliteit bij kijken. Iets wat blijft bestaan, ook als de band moeilijk is geweest of als liefde niet altijd zo is gevoeld.

Wanneer de relatie met ouders ingewikkeld is, kan die loyaliteit toch heel sterk zijn. Alsof er iets in je blijft zoeken naar verbinding, naar erkenning, naar liefde. In veel gevallen leidt dit tot teleurstelling. En wanneer die teleurstellingen te groot worden, zie je soms dat mensen ervoor kiezen om afstand te nemen van hun ouders of zelfs geen contact meer te hebben. Dat kan rust geven, maar het verlangen naar liefde en erkenning verdwijnt daarmee meestal niet. Ouderverstoting is een groot onderwerp waar ik graag een andere keer uitgebreider op terugkom.

Liefde voor jezelf

Veel mensen groeien op met het gevoel dat ze niet helemaal goed genoeg zijn. Dat ontstaat zelden met opzet. Ouders geven vaak door wat ze zelf hebben meegekregen, en zo worden patronen en overtuigingen van generatie op generatie doorgegeven. Een ouder die zichzelf niet echt lief kan hebben geeft die emotionele wond vaak onbewust weer door.

Als je niet hebt geleerd om je geliefd te voelen, is het ook lastig om van jezelf te houden. De behoefte aan liefde van buitenaf wordt dan groter. De behoefte aan bevestiging, aan goedkeuring. Misschien ga je je zelfs aanpassen en pleasen om je toch maar geliefd te voelen, of in ieder geval niet afgekeurd te worden.

En zo ontstaat afhankelijkheid.

Want als jouw gevoel van waarde afhangt van wat een ander doet of geeft, heb je die ander nodig om je goed te kunnen voelen. Terwijl wanneer je van jezelf kunt houden en je je van binnen compleet voelt, de ander een aanvulling op jouw eigenliefde wordt. Wat de ander doet, zegt dan iets over hem of haar, maar niet over jouw waarde. Wanneer je van jezelf houdt sta je steviger in je schoenen, kun je beter bij de ander laten wat niet bij jou past en kun je je grenzen beter voelen. Ook voel je dan beter dat je het waard bent om voor die grenzen te gaan staan.

Dat is ook het stukje waar het vaak mis gaat. Omdat ons gevoel van eigenwaarde toch weer afhankelijk wordt van een ander. En zo ontstaat een relatie die niet gebaseerd is op onvoorwaardelijke liefde.

Liefde of afhankelijkheid?

Wanneer we een relatie beginnen zijn we vaak verliefd op iemand die op dát moment bij ons lijkt te passen. Ik ga er vanuit dat mensen elkaar ook aantrekken op hun emotionele wonden.

Wanneer die wonden behandeld worden en mensen gaan groeien, en dat gebeurt lang niet altijd samen, dan kan blijken dat de liefde en aantrekkingskracht er niet meer zijn. Als een relatie is begonnen toen 1 of beide partners nog niet echt van zichzelf konden houden is het ook lastig om onvoorwaardelijke liefde voor elkaar te kunnen voelen. Veel relaties lopen hier op stuk.

Dus wat is het dan… liefde? of afhankelijkheid?

En als liefde lijkt te verdwijnen, is het dan echt de liefde die weg is? Of raak je iets kwijt wat je eigenlijk in jezelf zoekt?

Soms voelt het alsof je van iemand houdt, maar als je eerlijk bent, voelt het ook een beetje alsof je die ander nodig hebt. Alsof jouw rust afhangt van wat de ander doet, alsof jouw waarde afhangt van wat de ander doet of geeft en alsof die ander jou kan maken of breken.

En dan nog… dan kan het nog steeds zo zijn dat je ook echt van die ander houdt hoor. Maar hoe mooi zou het zijn als die afhankelijkheid er niet meer is, waardoor liefde echt kan stromen zonder verwachtingen en zonder angst om de ander kwijt te raken omdat je je al compleet voelt.

Dat je je niet meer hoeft aan te passen en dat wat de ander doet niet meer bepaalt hoe jij je voelt. Want uiteindelijk heeft dat alles te maken met de liefde voor jezelf.

Liefde voor jezelf of egoïsme?

Liefde voor jezelf wordt wel eens verward met egoïsme. Alsof van jezelf houden betekent dat alles om jou draait of dat je geen rekening meer houdt met een ander.

Maar echte liefde voor jezelf werkt vaak precies andersom.

Iemand die echt van zichzelf houdt hoeft namelijk minder te halen bij andere mensen. Minder bevestiging, minder aandacht, minder controle, minder afhankelijkheid. Daardoor ontstaat er juist meer rust.

Egoïsme komt vaak voort uit een tekort. Uit iets wat iemand voortdurend probeert op te vullen. Gezien willen worden, belangrijk willen zijn, krijgen wat gemist wordt. Daarom draait egoïstisch gedrag vaak vooral om de eigen behoefte, zonder echt stil te staan bij wat dat met een ander doet.

Terwijl liefde voor jezelf juist ruimte geeft. Ruimte om ook echt naar een ander te kunnen kijken zonder jezelf kwijt te raken. Je hoeft jezelf dan niet meer voortdurend te beschermen, te bewijzen of groter te maken dan je bent.

En dat is misschien wel het grootste verschil. Bij egoïsme draait het vooral om nemen. Bij liefde voor jezelf ontstaat juist meer ruimte om echt verbinding te voelen.

En wanneer mensen moeite hebben met jouw grenzen of dat egoïstisch noemen, zegt dat soms ook iets over hun eigen behoeften, verwachtingen of leegte. Soms verliezen mensen daardoor ook iets wat jij hen altijd gaf.

Het verlangen om geliefd te zijn

Wanneer je nooit echt hebt geleerd dat je goed genoeg bent, dat je het waard bent om van te houden, dan draag je dat vaak met je mee. Dan zul je dat ook opnieuw mogen leren, stap voor stap.

En alsof dat nog niet verdrietig genoeg is, trekken mensen die weinig liefde voor zichzelf voelen vaak ook mensen aan die daar, bewust of onbewust, gebruik van maken. Vaak speelt daar aan de andere kant ook weer een eigen verhaal.

Wat je uitstraalt, trek je aan. Als je diep van binnen gelooft dat je het niet waard bent, wordt het lastig om van een ander te verwachten dat die jou wél zo ziet. En als iemand dat dan toch doet, komt het vaak maar half binnen. Alsof je het niet helemaal kunt aannemen of geloven.

Zo raken veel mensen een beetje vast. Het vertrouwen in anderen verdwijnt, hun wereld wordt langzaam kleiner en er blijven steeds minder sociale contacten over waarop ze echt kunnen vertrouwen.

Soms zie je dan dat mensen zeggen dat ze alleen nog van dieren kunnen houden. Omdat ze daar gewoon zichzelf kunnen zijn. Dieren oordelen niet, stellen geen eisen en geven vaak iets terug wat goed voelt. Als het vertrouwen in mensen beschadigd is, voelt dat gewoon veiliger.

Maar ergens daaronder zit nog steeds dat verlangen. Om gezien te worden. Om geliefd te zijn, zonder voorwaarden.

Liefde die altijd al aanwezig was

Er zijn momenten waarop je ineens een heel diep gevoel van liefde kunt ervaren. Alsof alles even wegvalt en er alleen nog maar rust, verbinding en warmte overblijft, alsof dat het enige is wat er is. En het voelt onvoorwaardelijk.

Het kan voelen alsof het van buiten komt. Alsof iets groters je even aanraakt. Misschien gebeurde dat in een kerk, tijdens een meditatie, bij een bijna-doodervaring of overkwam het je ineens zomaar.

Maar wat je daar voelt… gebeurt wel in jou.

Alsof alles wat normaal zo aanwezig is even stil wordt. De gedachten, de overtuigingen, de stemmen die je vertellen wie je bent en wat je wel of niet waard bent. En doordat dat even naar de achtergrond verdwijnt, ontstaat er ruimte. Ruimte om te voelen wat er misschien altijd al zat.

De weg terug naar jezelf

Daar begint uiteindelijk vaak de liefde voor jezelf. Alle negatieve overtuigingen over jezelf. Alles wat jou kleiner maakt houd je weg van de liefde voor jezelf. Die overtuigingen zijn ooit ontstaan om je te beschermen toen je nog afhankelijk was. Maar wanneer je volwassen bent is dat niet altijd meer nodig al kan het wel echt zo voelen.

En voor wie liefde niet meer kan voelen, niet voor een ander en ook niet van een ander… het begint bij jezelf.

Ik weet dat het makkelijk klinkt om te zeggen: houd van jezelf. Maar echt, het kan. Misschien niet altijd en misschien ook niet in één keer. Maar als je stap voor stap de overtuigingen loslaat die je over jezelf bent gaan geloven en die je klein houden, dan kan er echt iets veranderen.

Van wie zijn die overtuigingen, waar komen ze vandaan? Als volwassen mens kun je die overtuigingen eens onderzoeken en kijken en voelen of ze nog wel kloppen. Negatieve overtuigingen over jezelf brengen je uiteindelijk helemaal niets. We zijn het allemaal waard om van onszelf te houden.

Ik zelf ben ooit ook zo opzoek geweest naar liefde, in mij, buiten mij, overal. Het was een pijnlijke zoektocht. Tot ik ermee stopte.

Ik leerde al die overtuigingen die mij klein hielden te onderzoeken en te zien dat ze niet klopte, wat een ander er ook van vond. En ik leerde dat al die verlangens naar wat ik nodig had, van buiten mijzelf, mij voortdurend uit het “nu” hielden en er voor zorgde dat ik mij nooit compleet voelde. En zonder al die gevoelens kon ik eindelijk voelen dat liefde er altijd al was en was het zoeken voorbij. Het was er altijd al want al die overtuigingen en verlangens zijn ooit ontstaan uit liefde voor mijzelf.

Nu kan ik echt zeggen dat ik van mij zelf hou, ik ben trots op mij zelf. En natuurlijk zijn die overtuigingen niet helemaal weg en roepen ze vaak nog van alles op op de achtergrond. Maar ik weet dat het een oude bescherming is die ik niet langer nodig heb. Die ik bedank dat ze mij ooit hebben geholpen. Maar ik ben niet langer die overtuigingen.

Ik hou van mij.

Wanneer je van jezelf houd is houden van een ander pas echt bijzonder.

Jij bent degene op wie je kunt vertrouwen. Jij blijft bij jezelf, je hele leven lang.

Luister anders eens naar Ik hou van mij van Harry Jekkers. Het klinkt als een grappig liedje, maar er zit een mooie, serieuze boodschap onder.